Cerkak Katresnan kang Suci

Sruwing-sruwing aku kok krungu swara sing ora menake kuping, jare antarane aku lan bakul sayur saka Tawangmangu ana hubungan istimewa.

Cerkak Katresnan kang Suci

SOLOPOS.COM -

Ah ya ben yen ana wong ngarani aku iki wong wadon murahan, wong wadon lenjeh lan sakpanunggale, edan tenan yen ana sing muni kaya ngono, jan... wong kok ora duwe perasaan babar blas, cangkem kok ora beda kaya loket angger ngomong liyane gawe tatu ati ora ana liyane, tak anggep wae dheweke iku becak tanpa gir, waton njeplak tanpa mikir.

Sabar... sabar..dhuh Gusti paringana ati ingkang sabar, sambatku marang Pangeranku ya Gusti Allah SWT. Esuk mau menyang pasar, karepku arep tuku beras lan sayuran sing luwih murah tinimbang blanja neng nggone bakul sayuran ideran saka Tawangmangu.

Pancen tak akoni saben dina iki aku yen golek kebutuhan pawon lan liyane mesti blanja nggone Mas Danang bakul sayuran keliling saka Tawangmangu. Ndhisik nalika wiwitan dodolan sayuran Mas Danang mung numpak sepeda motor terus diwenehi bronjong gedhe lan kabeh dagangane pating crenthel ngono kae. Pendhak esuk Mas Danang dirubung ibu- ibu kang mbutuhke sayuran lan bumbon apa dene barang liyane miturut pesenan ibu- ibu sak kampung. Mas Danang priya bagus ngakune isih legan asale saka desa ing tlatah Tawangmangu kang hawane adhem. Babar blas aku ora percaya omongane wong lanang bakul sayur mau.

Mbuh sapa wong sing lambene sok usil lan gatel, sruwing- sruwing aku kok krungu swara sing ora menake kuping, jare antarane aku lan bakul sayur saka Tawangmangu ana hubungan istimewa. Jare yen tuku sayuran aku entuk diskon lan pelayanan istimewa. Asem tenan, jan..asem kecut tenan. Yen kahanan kaya ngene tak tanggapi mengko malah kedawa-dawa malah nambahi lara ati, wis sakarepe anggone ngoceh, nganti lambemu ndomble ya ben.

Mangkat menyang Pasar Legi tak sengaja luwih esuk sakdurunge bakul saka Tawangmangu teka bukak dhasar. Aku kaget jebul barang lan sayuran aneng Pasar Legi murah banget, tur sayurane ya seger- seger nyenengke ati. Asem tenan bakul ideran kuwi njupuk bathi kok akeh temen, mula saiki yen dodolan sayuran nganggo mobil pikap. Wis yen ngono saiki aku yen blanja kebutuhan menyang Pasar Legi, rada rekasa sithik nanging entuk rega murah. Hla jaman lagi kaya ngene kudu pinter ngatur kebutuhan urip kareben bayaranku pinangka karyawati ing pabrik garmen bisa cukup.

Dueer.. kaya ana gludhug nyamber neng ndhuwur sirahku, ana kabar hoaks meneh jare hubunganku karo Mas Danang rada renggang, jare Prapti PHB karo Mas Danang, alias putus hubungan karo Mas Danang.

Asem... asem... Gek ngarang cerita saka ngendi wong- wong mau, hla wong ketemu karo bakul sayuran ya mung yen pendhak esuk, tur ya barengan karo ibu-ibu liyane. Jare saiki dupeh aku ora blanja neng nggone Mas Danang. Ya kaya ngene ujiane urip dadi randha, kabeh wong lanang senenge nglirik rupaku lan nyawang sak ngisore guluku sing isih katon mlenuk ndemenakake. Tak akoni yen bab rupa lan pawakan aku ora kalah dibanding ibu- ibu ing perumahan iki, ah..sombong sithik ya ben, batinku.

Sore iki atiku nratab kaget banget, awaku nganti ndhredeg kaya wong bingung. Mas Danang dolan menyang omahku karo kancane. Kancane mas Danang priyayine setengah sepuh nanging ketok seger waras awake, jare ngakune pensiunan pegawe RRI, wis nate dadi penyiar kang kondhang amarga swarane pancen manteb lan gandem. Amung sawetara wektu Mas Danang lan kancane dolan neng omahku, jare selak kesusu arep ngrawuhi pertemuan pensiunan pegawe RRI.

Sakpungkure rawuhe Mas Danang lan kancane atiku tambah bingung, mengko gek kaya ngapa swarane gosip bab awaku sing randha ngene iki. Atiku bingung gek duwe karep apa Mas Danang karo kancane mau. Yen Mas Danang ngaku isih legan aku babar blas ora percaya, nanging kena ngapa ngejak kancane priyayi setengah sepuh sing ngaku pensiunan pegawe RRI? Prasasat sewengi mbethethet aku ora bisa merem, embuh apa mengko nasibku ora ngerti kabeh takpasrahke Gusti Allah SWT, aku mung sakderma wayang gumantung dhalange wae.

Tenan apa sing wis tak bethek, gosip- gosip sansaya rame, ditambahi bumbu-bumbu penyedap sakkarepe udele dhewe, jare aku saiki wis ditembung bakal dipek bojo Mas Danang, arep diboyong neng Tawangmangu. Ana sing ngomong jare aku iki wong kabegjan saatase randha kok dilamar joko thing, gek nggunakke sebeh apa Prapti kuwi. Ya ngene urip neng kampung lan perumahan riyel estate.

Seminggu candhake gosip-gosip wis ilang sajake lambene wis kesel, wis jeleh arep golek gosip anyar. Dumadakan dina Minggu sore Mas Danang mertamu meneh, ngejak kanca wadon ayu rupane umur-umurane ya watara selawe tahunan. Mak tratab atiku, gek duwe karep apa meneh Mas Danang iki.

Mas Danang nepungke yen mbak Fitri ya kancane sing diajak mertamu iki putrane pak Hasan pensiunan pegawe RRI sing dhek dina Minggu dolan mrene.
“Oh..inggih kula kemutan Pak Hasan, pramila kok pasuryanipun persis sanget kaliyan Mbak Fitri.”Ujarku karo ngaturi tamuku ngunjuk teh manis sing wis takcawiske.

Mbak Fitri priyayine grapyak banget tur katon yen priyayi putri kang wasis, jare weton saka UNS lan saiki dadi pegawe BRI neng kantor pusat Jakarta. Ngendikan ngalor ngidul nambah keakraban lan paseduluran. Wosing gati mbak Fitri ngendika sajak penting.

“Mekaten lho Mbak Prapti, ngendikane karo unjal ambegan lan mernah ake anggone lungguh, ah..kok penak basa ngoko wae ya Mbak Prapti, aku wis suwe urip neng Jakarta, dadi rada angel yen nggunakake basa krama, apa meneh matur karo Mbak Prapti calon ibu,” krungu omongane mbak Fitri aku dadi tambah bingung, apa sing dikarepke mbak Fitri.

Kahanan lerem sawetara, Mbak Fitri nata ati, aku dhewe ya nata ati. Taksawang Mas Danang mung mesam-mesem nyawang Mbak Fitri. Karo nyedhaki anggonku lungguh Mbak Fitri cerita bab Pak Hasan anggone wis suwe urip dadi dhudha.

Gajine pensiunan nglumpuk wutuh amarga penghasilan saka kebon duren lan kebon klengkeng ing dhaerah Jenawi wis cukup lan kepara turah kanggo nyukupi kebutuhan uripe.

“Bapak uripe kasepen Mbak Prapti, sakjane kabeh putra-putrane kepengin bapak gelem krama meneh ben ana sing ngancani uripe, nanging bapak ora kersa. Nanging bareng Dhik Danang cerita marang bapak yen neng kampung Madegondo kene ana randha sing pasuryane persis banget karo swargi Bu Hasan nalika isih timur bapak banjur kepengin banget weruh lan kenalan karo njenengan Mbak Prapti.”

Atiku kaget, Mbak Fitri nyawang aku tandhes, mripate mbrebes arep nangis. Atiku bingung arep ngomong apa, sarwa salah tingkah.

“Ngene lho Bu Prapti.. eh Mbak Prapti, yen njenengan kersa taksuwun bisa dadi sulihe ibuku swargi,” ujare Mbak Fitri karo ngrangkul awaku. Aku kaya wong bingung ora bisa wangsulan.

“Taktunggu wangsulanmu ya Mbak, ora kudu saiki, mengko yen njenengan gelem nampa panglamare bapak, mengko ana rembug bacute kanthi resmi marang keluwargane Mbak Prapti.”

Sapungkure Mbak Fitri lan Mas Danang kondur, aku dadi kaya wong bingung, taksawang kaya ana sewu pasang mripat nyawang omah lan sakpolah tingkahku. Sewengi molak-malik ora bisa turu, ana sewu pitakonan sing kudu takwangsuli dhewe. Aku dilamar priyayi kakung pensiunan pegawai RRI? Apa pantes aku nyandhang sebutan Bu Hasan? Apa aku arep diboyong menyang daleme Pak Hasan ing Jenawi Karanganyar? Apa aku kudu metu saka penggaweanku ing pabrik garment? Gek gosip apa meneh sing bakal takrungu? Ah embuh, wis tak pupus wae atiku, aku mung pinangka wayang, gumantung marang dhalange wae.

Takunggahake pikiranku, takudhunake pikiranku, kok rasane aku iki klebu wong gebegjan, saatase randha, tur ya mung buruh pabrik sing bayarane ora mingsra, apa aku arep nulak panglamare Pak Hasan?

Gawang-gawang aku banjur kelingan impenku sewulan kepungkur, rumangsaku aku ngimpi dicokot ula, nanging impen mau wis tak lalekake, tak anggep mokal kok ana randha ngimpi dicokot ula, nanging aku saiki ngadhepi kasunyatan urip, mbok menawa iki pancen dadi dalan uripku, masa ana wong wadon arep dimulyakake kok ora gelem.

Pancen aku durung aweh wangsulan sing gumathok, nanging Mbak Fitri putra ragile Pak Hasan wis bisa nampa sasmitaku menawa aku sanggup dadi sulihe Bu Hasan sing wis swargi.

Sore iki Mbak Fitri dolan ijen menyang omahku sakperlu pamitan arep bali menyang Jakarta jare cutine wis entek. Penganggepe marang aku wis kaya ibune dhewe, nyuwun donga pangestu muga slamet sakabehe, karo menehi foto keluarga Pak Hasan sing pepak. Taksawang pasuryane Bu Hasan sing wis swargi, lha kok persis karo fotoku. Aku mesem, ana rasa bungah sakjeroning ati, Pak Hasan,... kula sagah nampi rawuh penjenengan ing manah kula, batinku karo ngelapi eluh sing ndlewer ing pipiku.

Let seminggu sapungkure Mbak Fitri pamitan mulih menyang Jakarta, meh saben dina nelpon aku lan kirim kabar lewat WA, ana wae sing diceritake, bab anak- anake sing lucu-lucu, lan sapiturute. Dheweke uga cerita kabeh kangmas-kangmase padha melu seneng arep duwe ibu anyar sing pasuryane persis karo ibune sing wis swargi.

Dina iku aku nampa telpon saka mbak Fitri wayah esuk, wayahe dheweke lagi kerja aneng kantor, menehi kabar menawa pak Hasan gerah stroke.
“Bu Prapti saget tilik bapak benjing Minggu nggih?”Aku ora wangsulan, aku kudu piye? Atiku bingung, ya mokal yen aku tilik mrana dhewe nanging yen Mbak Fitri gelem ngampiri mrene aku ya ora kabotan, ora ana alane wong tilik sedulur lan kanca sing lagi lara, sapa ngerti bisa dadi tambane. Aku ya mbayangke mendah rekasane priyayi sepuh nandang raga gek putrane adoh kabeh omahe.

Jare pak Hasan dirawat aneng RS PKU Sala. Rasane suwe banget nunggu dina Minggu, kaya sing wis dijanjekake mbak Fitri arep ngampiri aku dijak menyang RS PKU Sala.

Jam sanga kliwat limang menit Mbak Fitri wis tekan ngomahku nggawa mobil werna putih.

“Mangga budhal Bu selak awan,” mobil mlaku alon-alon lewat dalan kampung, tak sawang kaya ana sewu pasang mripat sing nyawang aku, ya wis ben wae yen pancen iki dadi dalan uripku, mbokmenawa Mas Danang wis cerita karo ibu-ibu lengganane neng perumahan iki.

Mlebu ruwang rawat atiku dheg-dhegan, gek mengko kepriye anggonku arep omong.

“Kados pundi Pak sampun sekeca raosipun, menika Bu Prapti kersa rawuh,” swarane Mbak Fitri, karo akon aku lungguh kursi. Tak sawang netrane Pak Hasan kembeng-kembeng ngampet eluh, priyayi sepuh mau nyawang aku prasasat tanpa kedhep, aku ya dadi salah tingkah dhewe.

Mbak Fitri, pamit metu sedhela jare arep ngurus administrasi lan liya-liyane. Ora let suwe wis mlebu meneh karo mesam-mesem sajak bungah atine. “Bapak mangke siang saget kondur, dhokter paring katerangan menawi bapak sampun sehat walafiat.”

Uripku prasasat kaya urip aneng swarga donya, antarane aku lan Pak Hasan padha tresnane sanajan umure kacek akeh, nanging babar pisan ora dadi pepalang anggone bebrayan, kabeh anak-anake Pak Hasan ya tak anggep kaya anakku dhewe wong ya kabeh wis mentas, semono uga penganggepe marang awaku ya kaya ibune dhewe.

Saben dina menyang kebon duren lan kebon klengkeng niliki tanduran-tanduran mau, pendhak sasi sepisan ngancani njupuk dhuwit pensiunan lan kadhang ya diajak ngrawuhi pertemuan pensiunan pegawe RRI, tak sawang raga lan pasuryane Pak Hasan malih dadi seger lan tambah rosa.

Ora krasa tahun iki mlebu tahun kang kaping wolu aku nyandhang sebutan Bu Hasan, ora ana wong ngundang aku Bu Prapti, omah sing aneng Desa Madegondo tak kontrake. Urip aneng padesan pancen sarwa nyenengake, papan pomahan jembar ngilak-ilak, omah gebyok kayu jati mau katon asri banget yen disawang, nanging embuh apa sebabe dina-dina pungkasan iki awakku krasa ora kepenak, ana rasa sumengkrang aneng dhadhaku sisih kiwa nanging kabeh mau tak simpen neng atiku dhewe aja nganti Pak Hasan pirsa.

Nanging suwene suwe rasane ora bisa tak ampet, aku ora kuwat.

“Pak kula sakit” aturku alon neng sandhinge Pak Hasan, dheweke kaget banget krungu tembung mau, aku diajak menyang RS PKU Sala, sakperlu dipriksa nanging ujare dhokter ngagetake.

“Kok nganti telat kaya mengkene,” jare aku ngidhap kanker payudara wis stadium papat. Dhokter wis ora sanggup ngrawat. Aku digawa mulih menyang Jenawi diopeni lan diusadani dhewe dening Pak Hasan sarana jamu-jamuan lan obat herbal saka negara China.

Anggone ngopeni aku ora baen-baen kabeh dilakoni kanti tulusing ati nganti aku dhewe rumangsa lingsem, gek aku dhewe rumangsa ora nandur kebecikan marang Pak Hasan nanging dheweke anggone ngopeni aku saka ati kang tulus lan suci, nganti sepuluh dina anggone ngopeni aku neng rasane awakku ora ana kaceke babar pisan, sakojur awak lara kabeh.

“Piye Bu rasane awakmu,” aku ora aweh wangsulan, tak sawang Pak Hasan pasuryane malih dadi putih lan ngetokke sunar kang endah banget.

Pak Hasan iki menungsa lumrah apa sakwenehing malaikat kang suci, ngono batinku. Eluh ndlewer ing pipiku.

“Kula nyuwun pamit Pak, mboten saget ngancani penjenengan malih,” wangsulanku karo nangis.

Suwe-suwe awakku krasa penak lan entheng banget, rumangsaku kanthi alon-alon aku mabur mendhuwur, tak sawang kabeh wong padha mara ning omahku, kebon ngarep ngomah dipasangi tratag lan ana gendera kertas werna abang sing dipasang ing sakngarepe dalan, aku disuceni lan dibuntel mori putih, tak sawang Pak Hasan lan anak-anaku padha nguntapake lungaku.

Madegondo, 18 Mei 2021

Anis Asmediana
Dosen Prodi Teknologi Industri Pertanian Universitas Darussalam Gonto

Berita Terkait

Espos Premium

Target Pengujian Satu Per 1.000 Tiap Pekan

Target Pengujian Satu Per 1.000 Tiap Pekan

Peningkatan jumlah sampel pengujian menjadi pilihan paling logis untuk mengetahui persebatan Covid-19. Dinas Kesehatan Boyolali meningkatkan pengujian menjadi satu per 1.000 tiap pekan.

Berita Terkini

Cerkak Katresnan kang Suci

Sruwing-sruwing aku kok krungu swara sing ora menake kuping, jare antarane aku lan bakul sayur saka Tawangmangu ana hubungan istimewa.

Geguritan Susanto Sagipah

Pepeling lan wis ditulis mawa tenger barang wis ilang ing suwalike kahanan peteng

Cerkak Tikus Ampak-Ampak

Gemrudug, tikus-tikus mau terus mlaku kanthi rancak, krosag..krosag….krosag

Cerkak Wani Ngalah Nyata Tenan Larane

Dheweke duwe pirasat ora apik, dheweke sumelang menawa kandhane Erwin iku dadi ukara pamit salawase.

Cerkak Ninggal Cathut Pinggir Lurung

Wiwit ketemu ing Jogja wulan sadurune, nganti seprene tetep ora ana pirembugan maneh. Citra wis mantep, manawa Argo nggekengi panemune, dheweke trima mundur.

Geguritan Siti Siamah

Wis pantes diarani edan-edanan, yen mayit bae dadi rebutan

Cerkak Ingon-Ingon Putu

Endah bungahe dhadhane Pak Zuhri. Wiwit saiki dheweke ora bakal krasa sepi maneh. Kawit garwane seda, terus sapine didol, Pak Zuhri kaya wong linglung saking bingung ora duweni kagiyatan lan panglipuran.

Parikesit Ngleluri Pambiwara Basa Jawa

Sanggar Budaya Jawa, Lembaga Kursus dan Pelatihan (LPK) Parikesit, Karanganyar. dadi wadah kanggo ngleluri pambiwara basa Jawa.

Cerkak Tato Gambar Naga

Tato iku padha karo preman, rusak, laku ma lima, murang tata, lan kabeh cap kang ndumuk pakarti ala.

Geguritan Bonari Nabonenar

Langit Wis Kebak Panjerit lan Kumandhange Tangis

Terjadi di Solo, Pertunjukan Wayang Tanpa Penonton

Pertunjukan wayang tanpa penonton terjadi di Solo, tepatnya saat pelaksanaan Festival Dalang Cilik Surakarta 2021.

Cerkak Njaluk Sing Luwih Akeh

Aku mung bisa plenggongan. Yagene Kang Pardi ora gelem nampani? Kamangka dhuwit mau sanajan ora sepiroa ning mesthi piguna banget.

Cerkak Dhokter Budi, Dhokter Tresnaku

Semana uga dhokter Budi wektu iku kelegan bisa ketemu maneh karo Ratri sing saben dinane marakake dhokter Budi ora konsentrasi nyambut gawe amarga kelingan Ratri terus.

Banyak Jalan di Jateng Rusak, Gubernur Minta Warga Lapor via Jalan Cantik

Gubernur Jateng Ganjar Pranowo meminta masyarakat aktif melaporkan kondisi jalan yang rusak melalui aplikasi Jalan Cantik.

Cerkak Mung Semangkok Jangan Becek

Ora ngira yen jangan becek wingi pepinginan bapak sing pungkasan. Pepinginan sing durung kaleksanan.

Nalika Petruk Kelangan Pethel

Yen Petruk kelangan pethel ateges jati dhirine uga luntur, ilang, musna. Sipat kandel kuwi ing jaman saiki menjila ing wujud jati dhiri budaya.

Politik Kudune Kanggo Mujudake Urip Ayem Tentrem

Ing 2019, kanggo mengeti 10 tahun Rendra bali ing ngayunaning Pangeran,  para seniman Solo, Jogja, lan Jakarta nglumpuk lan duwe sedya tunggal, mbabar maaneh lakon teater Panembahan Reso karyane Rendra.

Jawa-Tionghoa Wus Suwe Nyawiji ing Panganan

Saka panganan kuwi bisa ndudut rasa ketarik marang asal usule, bumbune, oyot kabudayane, lan liya-liyane.

Sastra Jawa Panggah Krodha ing Jaman Digital

Prakara sastra Jawa kuwi raket gandheng cenenge kato nation character building utawa mbangun budaya bangsa.

Kethoprak lan Wayang Rasa Modheren

Pakeliran wayang rasa bioskop iki ora mung cara mbabar lakon lan ngepyakake watang sing beda karo pakeliran wayang biyasane.

Aku Ora Jangkep, Mas

Sing ora jangkep kuwi apane, Ra? Sliramu ayu kaya widadari! Ing kampus wae, pira cah lanang sing nguber-uber sliramu.

Merbabu lan Merapi

nalika semana aku dhewe ya rada gumun sakatase Sumi iku prawan desa tur ya ora pati ayu rupane kok oleh pacangan wong lanang gedhe dhuwur bagus tur ngakune pegawe bank.

Ngambah Dalan Padhang

Wingi sadurunge gropyokan, Mbah Sastra kandha karo aku yen dheweke krasa ora penak. Kaya-kaya ana bab elek sing bakal kedadeyan.

Kaos Bolong lan Dhaster Suwek

Mengko dhisik, dak waspadakake kok kaos iki ora beres ya. Jebul nggon kelek wis suwek. Kaos kuwi dak selehake. Aku nemu dhastere Ibu. Jebul kahanane meh padha. Jaitan perangan ngisor wis padha dhedhel dhuwel.

Sobrah Julikah

Awake isih katon weweg, najan umure seket punjul, marga biyen nalika dadi randha umur 30, nglakoni dadi sobrah udakara 21 taun.

Dikira Arep Rabi

Bisa-bisane isu Sakinah arep rabi nyebar ing Dhusun Mulyatani, kamangka omahe Pak Krama didandani kuwi ora merga dheweke arep mantu anake.

Cerkak: Masker

Berita kang sumebar ana ing grup-grup media kontak, Desa Kambangsari wetane Banjarejo uga ana kang kemalingan. Malah sing dijupuk dudu dhuwit, nanging gabah limang kandhi. Anehe, saben-saben kedadeyan ana bae sing rumangsa weruh menawa malinge nganggo masker.

Kanoman Kangelan Nyinau Aksara Jawa

Para muda kerep dianggep ora seneng sinau Basa Jawa. Nanging saknyatane akeh nom-noman sing seneng ajar lan ngugemi kabudayan Jawa.

Ayo Sinau Aksara Jawa

Kanggo mulangake aksara Jawa guru kudu duwe cara kang bisa narik kawigatene siswa lan siswa gampang nampa piwulang. Dongeng Ajisaka bisa kanggo pangeling-eling urutane aksara Jawa kang cacah 20.

Dongeng Ngraketake Kluwarga

Kepala KB/TK MTA Jebres Solo SitiJuwariyah kerep maca dongeng sakdurunge anak-anake turu. Irah-irahan sing diwaca werna-werna, wiwit fiksi dhaerah nganti jinis carita saka nagara manca.

Nasibe Dongeng Ing Jaman Milenial

Dongeng sing diwaca lumrahe ora mung kanggo rungon-rungon sakdurunge turu. Dongeng bisa dadi cara kanggo ngandhani bocah-bocah kanthi cara sing alus.

Tembang Jawa ing Sekolahan...

Tembang Macapat diajarke marang para kadang mudha wiwit ing sekolah dasar (SD) nganti Sekolah Menengah Atas (SMA). Nanging, bab sing diajarke pancen mung sethithik.

Nguri-Uri Tembang Macapat

Macapat iku kalebu tembang sing isih ditresnani masarakat saiki. Nom-noman sing gelem sinau macapat iku mung sithik.

Padha-Padha Mulangake Kabecikan

udaya Jawa lan budaya Tionghoa temene padha-padha ngandhut piwulang bab kabecikan. Awit saka iku wong Jawa lan peranakan Tionghoa ing Solo bisa urip bebarengan ing bebrayan agung.

Guyub Rukune Budaya Jawa-Tionghoa

Wiwit jaman biyen budaya Jawa lan budaya Tiongkok urip bebarengan ing Kutha Solo. Akeh wong Jawa sing nyinau budaya Tiongkok lan suwalike Tionghoa nyinau budaya Jawa.

Nut Jaman, Pakem Kerep Ditinggal

Lakon wayang purwa lumrahe adhedhasar saka Serat Ramayana lan Mahabarata. Wayang uga duwe pakem-pakem tartamtu kang diugemi dening para dhalang. Nanging ing jaman sing saya maju iki, ora mung pakem sing perlu diugemi, dhalang kudu kreatif lan duwe visi sing cetha nalika mbabar pakeliran supaya bisa narik kawigatene masarakat.

Dhalang Ngudhal Piwulang

Dhalang kudu bisa mbabar telung prekara, tontonan, piwulang, uga nilai cultural utawa jiwa budaya. Dhalang saiki kudu kreatif lan niat melu amangun nagara.

Mbabar Crita Bab Kekinian

Unit Kegiatan Mahasiswa (UKM) Kelompok Kerja Teater Tradisi (KKTT) Wiswakarman saka Fakultas Ilmu Budaya (FIB) Universitas Sebelas Maret (UNS) Solo kalebu salah sawijining pepanthan seni tradhisional sing isih eksis nguri-uri kethoprak nganti saiki.

Ayo Nonton Kethoprak!

Ketoprak isih duwe pandemen setya ing kutha apa dene ing desa. Akeh kanoman kang dadi paraga kethoprak.

Basa Jawa Diolah Kanggo Lagu Metal

Musik rock lan metal kalebu salah sawijining jinis kesenian sing disenengi nom-noman. Musik kasebut duwe pandemen kang setya lan militan. Menyang ngendi wae pepanthan kang disenengi pentas bakal tut wuri kanggo nonton.

Kawula Mudha Duwe Cara Ngleluri Sastra Jawa

Piwulang Jawa kang kakandhut sajroning naskah kuna disinau para mudha nganggo carane dhewe-dhewe. Timbule karyane para mudha kang adhedhasar kitab Jawa nuduhake piwulang Jawa bisa nut ing jaman.

Geguritan: Kesambet

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben Kemis. Ing babaran Kemis (10/1/2019) menika kapacak geguritan anggitanipun St. Sri Emyani, Guru SMP Negeri 1 Panggul Trenggalek.

Kitab Kuna Dadi Sumber Panaliten

Sanadyan diripta wiwit atusan taun kepungkur, isine saperangan gedhe naskah kuna isih cocok yen ditrepake ing jaman saiki. Buktine akeh panaliti sing sinau kitab kuna. Salah sijine serat sing kawentar lan asring dadi sumber panaliten yaiku Centhini.

Ngungak Naskah Kuna ing Perpustakaan

Kitab kuna iku wis akeh sing rusak karana kepangan renget utawa jilidane copot. Kitab kuna sing wujude wis rusak banget biyasane dislametake kanthi cara digitalisasi naskah.

Pangajab Seni Budaya Saya Ngrembaka

Kelurahan Mojosongo, Kecamatan Jebres, Solo, melu nyengkuyung adicara mapag taun anyar 2019 ing Balai Kota Solo, Senen (31/12/2018) wengi. Pepanthan seni kasebut ngepyakake karawitan.

Seni Tradhisi Gumebyar Mapag Taun Anyar

Unine gong sing banter pratandha gumantine taun banjur disusul swara slompret, dolanan othok-othok, lan unine gamelan karawitan. Sanadyan aweh kawigaten kang mligi marang seni tradhisi, Kutha Solo uga ngrangkul seni modheren.

Tari Tradhisi Isih Akeh kang Karem

Sanggar seni ing Solo cacahe akeh banget. Miturut itungan saka Dinas Kebudayaan Solo ana atusan pepanthan sanggar seni sing aktif nganti tekan saiki. Sanggar iku ora mung mbabar babagan tari, nanging uga jinis seni tradhisi liyane sing ngrembaka ing Solo.

Gumbregut Nggladhi Tari Tradhisi

Akeh bocah kang seneng nyinau tari tradhisi Jawa. Ing sanggar orang mung diwulangake carane nari nanging uga maknane obah osike awak.

Kaajab Ana Dana Kanggo Nguripi Budaya

Kongres Kebudayaan Indonesia (KKI) 2018 diwiwiti saka rapat dhaerah, banjur diterusake ing Kantor Pusat Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud). Pimpinan ing pepanthan Dewan Kesenian Solo (DKS) Bambang Irawan dadi salah sawijining kang rawuh ing kongres ing dhaerah lan pusat.

Strategi Kabudayan Kanggo Majuning Budaya

Kabudayan kaajab bisa kanggo nyejahteraake masarakat. Kabudayan penting kanggo ngrumat Kebinekaan.

Nguri-Uri Budaya Guyup Rukun lan Tepa Slira

Presiden Joko Widodo nalika ngisi sambutan ing Kongres Kebudayaan Indonesia (KKI) 2018 ing Kompleks Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, Jakarta, Minggu (9/12/2018), ngaturake panuwun marang para budayawan, seniman, lan kabeh sing nyengkuyung adicara kasebut.

Kongres Kebudayaan Indonesia 2018 Ngasilake Strategi Kabudayan

Isine dokumen strategi kebudayaan iku resolusi utawa pangajabe para sutresna budaya lan budayawan sak Nuswantara. Strategi kebudayaan iku bisa kanggo adhedhasar program-program pamarentah 20 taun kang bakal kelakon.

Kanoman Duwe Cara Ngleluri Seni Tradhisi

Tari anyar sing diripta dening nom-noman saka Banyumas, Otniel Tasman, kanthi irah-irahan No See He or It disenengi pandhemen kesenian saka nagara manca. Ing taun 2017, tari iku digelar nganti ping pindho ing Belgia. Pentase disengkuyung penari cacah lima nganti enem lanang lan wadon. Sandhangan pentase mung nganggo kain sarwa ireng.

Nguri-Uri Tradhisi ing Jaman Teknologi

Teknologi kaya dene handphone dirasa nglunturake budaya jejagongan kanthi langsung.  Budaya tradhisi bisa dadi pawitan kanggo ngripta seni modheren.

Geguritan: Duk Ing Uni

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben Kemis. Ing babaran Kemis (29/11/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yohanes Siyamta.

Tradhisi Jawa Ngemu Werdi

Maneka adicara tradhisi lan adat istiadat Jawa digelar para leluhur kanthi ancas kang becik. Menawa ditintingi kanthi premati tradhisi kang turun-temurun iku ngemu piwulang kabecikan. 

Budaya Jawa lan Jejibahan Njaga Alam

Tradhisi gugur gunung utawa bersih desa satemene piwulang nglestarekake alam kang kasamun ing adicara budaya. Kanthi anane kaprecayan pedanyangan akeh wit-witan kang lestari nganti atusan tahun umure.

Wayang lan Tembang Ngemu Tuntunan Urip

Budaya Jawa wis ngandhut piwulang luhur. Wiwit saka adat istiada, nganti seni pergelarane. Tuladhane seni wayang lan tembang sing ana ing Jawa. Dhalang Ki Manteb Soedarsono, nalika ngisi pengetan Hari Wayang Dunia (HWD) ing Institut Seni Indonesia (ISI) Solo, sawetara wektu kepungkur ngandharake menawa wayang ngandhut makna simbolis lan filosofis.

Budaya Tradhisi Mbangun Budi Pakarti

Pendhidhikan sing ana ing sekolah saiki mung nut kurikulum, ora mawas kebutuhane murid-murid. Kudu ana gagasan anyar yaiku ndadekake budaya lokal minangka dhasar pendhidhikan.

Geguritan Kidung Jawi

Geguritan menika anggitanipun Supriyoko, Guru ing SMPN 1 Parang, Magetan, Jatim.

Ngungak Sujarahe Kongres Kebudayan

Adicara Kongres Kebudayan sing diadani dening Direktorat Jenderal Kebudayaan (Dirjen Kebudayaan) Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud) iku wis ana wiwit jaman perjuangan. Miturut buku Menuju Kongres Kebudayaan, kang katulis dening Sekretaris Direktorat Jenderal Kebudayaan Sri Hartini, tahun iki mujudake Kongres Kebudayaan kaping-100.

Kongres Kabudayan bakal Diadani Desember 2018

Kongres Kabudaya duwe ancas kanggo ngrumusake strategi kabudayan sing cetha. Kira-kira 333 ahli kabudayan lan sutresna budaya melu nyengkuyung prakongres kabudayan.

Pantun Melayu Diusulke Marang UNESCO

Direktorat Warisan dan Diplomasi Budaya, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud), ngusulake supaya pantun Melayu ditetepake dadi warisan kabudayan dening pepanthan internasional The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO).

Tradhisi Sastra Lesan Ngemu Piwulang Luhur

Budaya lan seni tradhisi lesan mratah ing tlatah Nuswantara. Tradisi lisan padatan digelar mawa iringan musik, kaya dene kendang utawa rebana.

Geguritan Kembang Setaman

Geguritan Kembang Setaman anggitanipun Maria M. Bhoernomo ingkang mapan ing Prambatan Kidul, Kudus, Jateng.

Saman Center Bakal Kabangun ing Gayo Lues

Pamerantah Gayo Lues, nduweni karep ngedegake Saman Center. Gedhung kang ngamot sakehing bab gegayutan tari Saman iku bakal dibangun ing papan sing ambane udakara sak hektare. Ing gedhung kasebut bakal ana papan pentas, pasar modheren, museum, nganti omah kanggo nginep para tamu.

Kesengsem Endahe Tari Saman

Tari Saman kalebu salah sawijining beksan ageng ing Gayo Lues, Aceh. Miturut adat, Tari Saman diparagani dening para penari lanang cacah ganjil.

Tas Noken ing Jaman Modheren

Nimpuna kang asring ngadani panaliten saka Balai Pelestarian Nilai Budaya Papua, Arie Januar, ngandharake menawa noken iku kabudayan sing ana ing Papua wiwit atusan taun kepungkur. Budaya gawe noken adhedhasar saka kabutuhane para leluhur jaman biyen nalika golek wadhah kanggo nyimpen bahan pangan.

Noken lan Simbol Budaya Papua

Noken ngemu piwulang luhur kaya dene tresna asih, jujur, lan rakete paseduluran. Budaya gawe noken tansah diturunake saka ibu menyang anak-anake, mligine anak wadon.

I Nyoman Mandra Kupiya Ngleluri Lukisan Klasik Bali

Salah sawijing seniman saka Bali, I Nyoman Mandra, 72, antuk pangaji saka pamarentah pusat taun 2016 awit kupiyane ngleluri lukisan klasik Bali. Mandra kalebu tokoh maestro pelestari lukis klasik Bali ing Desa Kamasan, Klungkung.

Ngungak Endahe Seni Lukis Klasik Bali

Masarakat Bali ora bisa dipisahke karo seni lan budaya. Akah kang miji masarakat Bali urip kanthi cara kesenian. Wiwit saka kaum bangsawan, nganti rakyat biyasa.

Ni Ketut Arini Ngupaya Tari Bali Lestari

Lestarine tari tradisi ing saindenge Bali ora bisa dipisahake karo kupiyane para maestro sing tansah ngleluri kabudayan agung kasebut. Salah sijine yaiku Ni Ketut Arini sing antuk anugerah pangaji saka pamarintah dhaerah lan pusat.

Ngleluri Beksan Ageng Saka Bali

Tiga Genre Tari Bali ditetepake minangka warisan kabudayan adiluhung bab kamanungsan dening UNESCO. Tiga Genre Tari Bali diperang dadi telung tema penting sing ngandhut sangang beksan lawas.

Geguritan Bab Prau

Ing babaran Kemis (4/10/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yan Tohari, sastrawan kang duwe asma asli Sriyana, mapan ing Dukuh RT 003/RW 009 Ringinputih, Karangdowo, Klaten.

Pinisi Kalebu Daftar Warisan Kabudayan ing UNESCO

Kapal Pinisi saka Sulawesi Selatan resmi ditetepake minangka salah sawijining warisan kabudayan donya dening pepanthan internasional The United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (UNESCO). Katrangan iku katulis ing website resmi Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, www.kemdikbud.go.id.

Prau Pinisi Kawentar Saindhenge Donya

Kapal pinisi bisa kanggo ngangkut barang lan uga bisa kanggo sarana pariwisata. Desa Tanah Lemo, Kecamatan Bonto Bahari, Bulukumba, Sulawesi Selatan, kawentar minangka pusate para juru rakit prau pinisi.

Daeng Soetigna lan Sumebare Angklung ing Nuswantara

Daeng Soetigna yaiku maestro angklung saka Garut sing kasil ngganti irama (nada) angklung saka pentatonik (da, mi, na, ti, la) dadi angklung modheren kanthi nada diatonik chromatik (do, di, re, ri, mi, fa,fi, sol, sel, la, li, ti, do) kira-kira ing taun 1938.

Ngungak Makna lan Sujarahe Angklung

Angklung wis dikukuhake minangka warisan budaya donya asli saka Indonesia dening UNESCO. Angklung ngemu piwulang gotong royong minangka dhasar urip sing wigati.

Pencak Silat Samsaya Kawentar Saindhenge Ndonya

Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan ngusulake pencak silat dadi salah sawijining warisan kabudayan Nuswantara sing diakoni dening pepanthan kabudayan internasional yaiku UNESCO. Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan Indonesia wis ndhaptarake Pencak Silat minangka The Intangible Cultural Heritage of Humanity marang UNESCO ing wulan Maret 2018.

Pencak Ngandhut Wiraga, Wirasa, lan Wirama

Pencak silat asli budaya Indonesia banjur sumebar ing negara-negara manca. Tembung pencak digunakake dening masarakat Jawa, dene silat utawa silek saka Sumatera.

Geguritan: Ing Wangi Tempe

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (13/9/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yan Tohari, sastrawan kang duwe asma asli Sriyana, mapan ing Dukuh RT 003/RW 009 Ringinputih, Karangdowo, Klaten.

Carane Gawe Tempe Nut Jaman Kalakone

Denys Lombart (2005) ing bukune kanthi irah-irahan Nusa Jawa Silang Budaya: Jaringan Asia ngandharake dene tempe kajupuk saka tembung tape sing maknane fermentasi. Tempe pancen wujud fermentasi dhele nganggo kapang. Jinise kapang macem-macem, ana Rhizopus oligosporus, Rhizopus oryzae, Rhizopus stolonifer, utawa Rhizopus arrizhus.

Tempe, Pangan Warisan Leluhur Jawa

Kanggone masarakat Indonesia, tempe kalebu panganan padinan. Malahan dadi salah sawijining panganan sing kasebut ing program Empat Sehat Lima Sempurna, awit tempe ngandhut gizi kang dhuwur. Ubarampe baku gawe yaiku dhele. Dhele mentah digodhog, banjur diwenehi ragi.

Sujarah Reyog lan Piwulang Becik

Reyog minangka salah sawijining warisan kabudayan wis ana lan ngrembaka ing saindhenge Ponorogo, Jawa Timur, wiwit atusan taun kepungkur.

Reyog Ponorogo, Mratah Ing Njaban Rangkah

Seni tradhisi reyog sing sakdurunge kawentar saka Ponorogo saiki sansaya ngrembaka nganti tumekaning desa-desa ing saindenge Jawa Timur, Jawa Tengah lan tlatah liyane. Malah tumeka mancanegara. Miturut artikel babagan reyog sing dikirim dening Kementerian Kebudayaan marang solopos.com kanti irah-irahan Naskah Akademik Penetapan Budaya Tak Benda Reyog Ponorogo, seni Reyog iku dinamis. Awit saka iku reyog bisa disinau lan ngrembaka nganti tekan nagara manca.

Batik Warisan Leluhur (Tembang Sinom)

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (30/7/2018) menika kapacak Tembang Sinom anggitanipun Yohanes Siyamta. 

Ngungak Sujarah lan Werdine Bathik

Salah sawijining warisan leluhur sing nganti tekan saiki diuri-uri lan saya ngrembaka yaiku bathik. Bathik yaiku lembaran kain utawa bakal sing nduweni motif utawa corak maneka rupa. Nggawene motif kanthi migunakake malam sing sak durunge dipanaske banjur diciduk nganggo canthing kanggo nggambar. Bisa uga bathik digawe kanthi cara dicap.

Seni Budaya Bathik Saya Ngrembaka

Bathik sawijining seni budaya Jawa kang dileluri dening masarakat Jawa tumeka saiki. Bathik jaman biyen dadi ageman mirungga mligine para ratu lan para sentana ing sajrone kraton. Ing jaman saiki bathik bisa dienggo sapa wae. Malahan wong-wong mancanagara akeh sing seneng menganggo busana bathik.

Sinau Tata Cara Nggawe Keris

Keris digawe dening para empu ing papan panggonan sing kasebut besalen. Para empu jaman biyen nduweni tata cara kang mligi nalika arep nggawe keris, kayata kudu pasa, njaga pitutur apik, uga njaga kelakuwane nalika ing njero besalen.

Keris, Karya Budaya & Seni kang Wigati

Para leluhur masarakat Jawa jaman biyen banget memundhi lan nyinau babagan keris. Keris dadi salah sawijining piranti kang wigati, apameneh kanggone wong lanang. Curiga utawi keris dadi pralambang maknane lanang, prakosa, lan diwasa.

Geguritan Nyawang Geber

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (16/8/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Supriyoko.

60 Warna Wayang Urip ing Nuswantara

Wayang kasebut saka tembung Ma lan Hyang sing ateges tumuju marang Gusti Allah kang Maha Kuwasa. Crita ing pagelaran wayang ing Jawa lumrahe mbabarake lakon Mahabharata, Ramayana, babad Panji, lan liyane. Wayang uga kasebut tontonan sing komplit, ana seni paraga, seni swara, seni sastra, seni lukis, lan seni pralambang.

Ngrembakane Wayang ing Jaman Internet

Wayang mujudake salah sawijining tontonan asli Jawa sing disenengi masarakat wiwit jaman Majapahit nganti tekan saiki. Guru Besar Gamelan saka Wesleyan University USA, Sumarsam, ngandharake nalika Majapahit jugrug akeh tontonan lawas sing diguwang, diganti tontonan anyar. Nanging, seni budaya wayang, gamelan, lan beksan, isih diugemi dening masarakat Jawa.

Sumarsam Maestro Gamelan

Rembugan bab gamelan ana sawijining pawongan kang ngabdekake dhiri lan penemu marang lestari lan ngrembakane musik budaya Jawa iku. Pawongan kasebut yaiku Sumarsam. Awit saka kridhane nguri-uri lan ngupaya bali moncere gamelan, Sumarsam antuk kanugrahan pakurmatan Satya Lencana saka pamarintah liwat Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan.

Solo Punjering Gamelan kang Adiluhung

Warga Kutha Solo dadi seksi pahargyan ageng seni budaya kanthi irah-irahan Internasional Gamelan Festival (IGF) kang kawiwitan dina iki, Kemis (9/8/2018) tumeka Kemis (16/8/2018). Pagelaran kang ngangkat tema, Home Coming utawa gamelan bali mulih ing papan asale, bakal karegengake udakara sewu pangrawit lan satusan pepanthan karawitan saka njeron rangkah Nusantara lan mancanegara.