Cerkak Ingon-Ingon Putu

Endah bungahe dhadhane Pak Zuhri. Wiwit saiki dheweke ora bakal krasa sepi maneh. Kawit garwane seda, terus sapine didol, Pak Zuhri kaya wong linglung saking bingung ora duweni kagiyatan lan panglipuran.

Cerkak Ingon-Ingon Putu

SOLOPOS.COM -

Asmanipun Pak Zuhri. Pensiunan tentara ingkang katon bagas waras senajan sampun sepuh sanget. Yuswanipun kinten-kinten sampun wolongpuluh tahun luwih. Tanggal lair ingkang tinulis wonten KTP, KK, Ijazah, utawa layang nikah yaiku 31 Desember 1944 namung karangan petugas catatan sipil saengga yuswanipun andhedhasar sedaya niku mboten valid.

Tujune salah sawijining sedulur, biyasa diceluk Paklik Mangun, nate nyukani pirsa menawi kelairane Pak Zuhri kaliyan rayine setri benten sangang tahun. Kamangka rayine setri Pak Zuhri ingkang asmane Jumaroh, kacathet lair taun 1948. Dadhos menawi diwilang yuswane Pak Zuhri sampun 81 tahun.

Lumrah kathah tiyang jaman rumiyin mboten ngertos tanggal laire piyambak. Dene rama ibune menawi ditangleti larene wangsulane mesthi mboten ngertos. Lha kepriye maneh kasunyatan rama ibune mboten padha mudheng pananggalan Masehi. Maklum wae jaman semana jaman perang. Tiyang ingkang saged maca nulis tasih sekedhik. Sekolah dianggep dereng penting, becik ngewangi pagaweyane wong tuwa ing sawah utawa tegal tinimbang mangkat sekolah. Sing kabegjan bisa ngincipi sekolah wae asring preine amarga sedhela-sedhela wonten perang. Kahanan negara ingkang taksih kajajah Walanda kasambung dening Jepang dereng njurung anane pendidikan ingkang adil lan rata. Dene isa lulus SR (Sekolah Rakyat) wae wis mirunggan kanggone bocah ndesa kaya Pak Zuhri.

Menawi sakniki ijasah SR niku langkung luwihe sami kalihan ijasah SD (Sekolah Dasar). Ijasah SR rikala semana uwis aji banget. Kabukti Pak Zuhri nyampar nyandhung pagaweyan ning kutha gedhe Jakarta.

Saking gampange oleh pagaweyan iku, Pak Zuhri sing isih enom lan legan rada kemlinthi. Dene pagaweyane ora cocog sithik, langsung golek pagaweyan liyane. Saka dadi administrasi ing kantor pamarentah lan swasta tumeka karyawan Peruri (Perusahaan Umum Percetakan Uang Republik Indonesia) nate dilakoni Pak Zuhri. Pungkasane, Pak Zuhri madhep mantep mlebu tentara. Sajroning atine, Pak Zuhri kaya-kaya kaceluk melu urun bela negara.

***

Jumangkah tabuh telu sore, Pak Zuhri miwiti dadek geni kanggo nggodog banyu ing pawon mburi. Ora prelu nganti umub banyune amarga mung kanggo ngombor sapi. Bu Sarti; garwane Pak Zuhri, ngracik katul, setrat lan uyah ing ember gedhe ireng. Banjur kaloron gugur gunung tandang gawe. Racikan kang uwis diantahi banyu panas, digotong menyang kandang sapi. Selang ijo dawa dipasang ing keran banyu, diolor kanggo ngebaki ember.

Bu Sarti nyekeli selang ngecurake menyang ember, Pak Zuhri ngudhak komboran nagnggo enthong kayu gedhe. Banjur ember ireng gedhe sing uwis kebak, ditarik bebarengan menyang ngarep moncong sapi sing uwis kethok ngorong.

Sawise sapine sing loro wis rampung ngombe, Pak Zuhri nimpal kandang sing uwis reget maneh kamangka ndhek esuk-esuk uwis diresiki. Bu Sarti mendet damen ing bekas jeding sing wis disulap dadi gudang. Ora luput, Bu Sarti uga ngeret-eret suket kalanjana. Ora beda karo manungsa, sapi ya ora nepsu mangan yen ora ana lawuhe. Ijon-ijon kayata suket lan godhong-godhongan ditata ing dhuwur damen kanggo mancing nepsu mangane sapi.

***

Putrane Pak Zuhri wonten tiga, jaler sedanten, sampun mentas sedanten, lan sampun gadhah padamelan ingkang sae. Ingkang kalih dados PNS, setunggal nyambut damel wonten bank.

Pungkasane wulan, ngepasi tanggal abang ing dina Jemuwah lan disambung Setu-Minggu, sedaya putrane Pak Zuhri wangsul. Pasuryan Pak Zuhri katon bungah. Wengi niku Anang, Andi, Anton ngrencangi ramane lungguh leyeh-leyeh ing gazebo ngarep omah. Cangkir lan cemilan kasedya ngrencangi pacelathon ingkang sajake saya suwe saya gayeng.

"Pak, panjenengan niku sampun sepuh. Ngaso kemawon, mboten usah ingon-ingon malih. Lembune punika mang sade, kersane panjengan mboten sayah," mature Anang, pambarepe.

"Injih Pak, lembune mang sade kemawon. Jenengan mboten sayah malih, griyanipun njih katon resik tur mboten mambu srang-sreng." Andi, anak nomer loro melu nanggapi.

"Kula njih sarujuk kaliyan Mas Anang lan Mas Andi. Keleresan, mangke artane kula ampile kangge renovasi griya." Wuragile sing rada celelekan melu urun rembug.

"Lha priye maneh, Le. Bapak ingon-ingon kuwi kanggo hiburan. Apameneh ibumu wis ndhisiki seda. Bapak bisa nglangut yen ora duwe kagiyatan lan ora duwe kanca."

"Pripun menawi mangke kula padoske rewang kersane Bapak mboten rumaos sepen malih? Babagan blanja, kula rembuge kaliyan rayi-rayi. Bapak mboten usah menggalih."

"Bapak kepareng milih piyambak, rewang kados punapa ingkang dikersakake. Ajeng kakung napa setri, ajeng enom napa tuwa." Andi njurung usulane Kangmase.

"Yen wong liya sing ngancani, Bapak genah emoh. Nanging upama anak-anak utawa putu sing gelem ngancani, bapak ora bakal nulak. Masalahe ya kuwi kira-kira enek sing gelem ora?" Pak Zuhri sajake wiwit kasengsem dening usulan anak-anake nanging ngejokake sarat.

"Menawi larene kula kalih Anton cetha mokale, Pak. Mboten napa-napa, masalahe taksih alit-alit. Mangke malah saya ngrepoti Bapak. Cobi Mas Gagah, pambarepe Mas Anang mbok menawi purun."

"Njih sampun mangke kula nari bocahe rumiyin kaliyan rembugan kalih ibune," jawabe Anang sambi nyekel cangkir. Nyeruput kopi ireng.

***

Kocap carita, Gagah gelem ngancani Mbah kakunge. Ibune sing biyasane owel kok ndilalah ya ngidini. Bubar rapotan unggah-unggahan kelas, Anang ngurus pindhahan sekolah anake saka Jakarta menyang Boyolali.

Endah bungahe dhadhane Pak Zuhri. Wiwit saiki dheweke ora bakal krasa sepi maneh. Kawit garwane seda, terus sapine didol, Pak Zuhri kaya wong linglung saking bingung ora duweni kagiyatan lan panglipuran.

Surup wis ngindik ing sikile langit sisih kulon. Werna kuning jeruk saya suwe saya malih abang kates. Pak Zuhri ngadeg saka lungguhane kanthi rasa sedhih lan kuwatir. Socane sing katon surem kaya kinemulan pedhut ngematke enggok-enggokan dalan. Suwara montor saka kadohan mumbulake karsa. Nanging montor matik abang sing liwat banter dumadakan gawe kuciwa.

Pangarep-arep Pak Zuhri kawit mau kuwi jebul ora liya putu lanange enggal mulih. Sukur-sukur putu lanange gelem dijak salat bareng ing musala. Mlayu adoh saka kajengipun Pak Zuhri, putu lanange kawit pindhah sekolah pindhah omah sesasi kepungkur ing Boyolali, luwih akeh ngentekke wektune ing njaba omah.

Saben dina sawise mulih sekolah, Gagah mesthi lunga maneh menyang embuh parane. Alesane jare sinau bareng menyang omahe kancane. Gagah kerep mulih omah nalika Mbah Kakunge rampungan ndonga bibar Salat Magrib. Banjur Gagah njupuk panganan sing wis cumepak ing meja banjur digawa mlebu kamar. Bubar kuwi, isine amung cekikikan karo nyekel HP. Sewengi muput.

Bola-bali Pak Zuhri wis menehi wejangan marang putune. Tobat sedhela, bubar kuwi kumat maneh. Ajeg ngono terus. Kamangka skuter matik premium gandem werna abang kaya sing dikarepke Gagah uwis dituruti. Dhuwit adol sapi loro nganti enthek enthing kabeh saprelu kanggo nuruti panjaluke putu.

Soca Pak Zuhri sing maune buthek uwis malih peteng. Adan Magrib sing keprungu saka musala nibakake luh sing ora diundang. Aneh lan ajaibe, Pak Zuhri dumadakan kangen karo sapine. Senajan mung kewan, luwih gampang open-openane. Ora bakal njaluk sing neka-neka. Mung damen, suket lan komboran. Upama pedhet yen kethoke uwis saya gedhe lan nakal nyeruduki, gampang wae kari dikeloh. Beda adoh tinimbang ingon-ingon putu tibake.

 

Endang S. Sulistiya

Pandhemen Sastra Jawa mapan ing Dukuh Poncol, Desa Pulutan, Kecamatan Nogosari, Kabupaten Boyolali. Lulusan saking Fakultas ISIP UNS Solo.

Berita Terkait

Berita Terkini

Geguritan Siti Siamah

Wis pantes diarani edan-edanan, yen mayit bae dadi rebutan

Cerkak Ingon-Ingon Putu

Endah bungahe dhadhane Pak Zuhri. Wiwit saiki dheweke ora bakal krasa sepi maneh. Kawit garwane seda, terus sapine didol, Pak Zuhri kaya wong linglung saking bingung ora duweni kagiyatan lan panglipuran.

Parikesit Ngleluri Pambiwara Basa Jawa

Sanggar Budaya Jawa, Lembaga Kursus dan Pelatihan (LPK) Parikesit, Karanganyar. dadi wadah kanggo ngleluri pambiwara basa Jawa.

Cerkak Tato Gambar Naga

Tato iku padha karo preman, rusak, laku ma lima, murang tata, lan kabeh cap kang ndumuk pakarti ala.

Geguritan Bonari Nabonenar

Langit Wis Kebak Panjerit lan Kumandhange Tangis

Terjadi di Solo, Pertunjukan Wayang Tanpa Penonton

Pertunjukan wayang tanpa penonton terjadi di Solo, tepatnya saat pelaksanaan Festival Dalang Cilik Surakarta 2021.

Cerkak Njaluk Sing Luwih Akeh

Aku mung bisa plenggongan. Yagene Kang Pardi ora gelem nampani? Kamangka dhuwit mau sanajan ora sepiroa ning mesthi piguna banget.

Cerkak Dhokter Budi, Dhokter Tresnaku

Semana uga dhokter Budi wektu iku kelegan bisa ketemu maneh karo Ratri sing saben dinane marakake dhokter Budi ora konsentrasi nyambut gawe amarga kelingan Ratri terus.

Banyak Jalan di Jateng Rusak, Gubernur Minta Warga Lapor via Jalan Cantik

Gubernur Jateng Ganjar Pranowo meminta masyarakat aktif melaporkan kondisi jalan yang rusak melalui aplikasi Jalan Cantik.

Cerkak Mung Semangkok Jangan Becek

Ora ngira yen jangan becek wingi pepinginan bapak sing pungkasan. Pepinginan sing durung kaleksanan.

Nalika Petruk Kelangan Pethel

Yen Petruk kelangan pethel ateges jati dhirine uga luntur, ilang, musna. Sipat kandel kuwi ing jaman saiki menjila ing wujud jati dhiri budaya.

Politik Kudune Kanggo Mujudake Urip Ayem Tentrem

Ing 2019, kanggo mengeti 10 tahun Rendra bali ing ngayunaning Pangeran,  para seniman Solo, Jogja, lan Jakarta nglumpuk lan duwe sedya tunggal, mbabar maaneh lakon teater Panembahan Reso karyane Rendra.

Jawa-Tionghoa Wus Suwe Nyawiji ing Panganan

Saka panganan kuwi bisa ndudut rasa ketarik marang asal usule, bumbune, oyot kabudayane, lan liya-liyane.

Sastra Jawa Panggah Krodha ing Jaman Digital

Prakara sastra Jawa kuwi raket gandheng cenenge kato nation character building utawa mbangun budaya bangsa.

Kethoprak lan Wayang Rasa Modheren

Pakeliran wayang rasa bioskop iki ora mung cara mbabar lakon lan ngepyakake watang sing beda karo pakeliran wayang biyasane.

Aku Ora Jangkep, Mas

Sing ora jangkep kuwi apane, Ra? Sliramu ayu kaya widadari! Ing kampus wae, pira cah lanang sing nguber-uber sliramu.

Merbabu lan Merapi

nalika semana aku dhewe ya rada gumun sakatase Sumi iku prawan desa tur ya ora pati ayu rupane kok oleh pacangan wong lanang gedhe dhuwur bagus tur ngakune pegawe bank.

Ngambah Dalan Padhang

Wingi sadurunge gropyokan, Mbah Sastra kandha karo aku yen dheweke krasa ora penak. Kaya-kaya ana bab elek sing bakal kedadeyan.

Kaos Bolong lan Dhaster Suwek

Mengko dhisik, dak waspadakake kok kaos iki ora beres ya. Jebul nggon kelek wis suwek. Kaos kuwi dak selehake. Aku nemu dhastere Ibu. Jebul kahanane meh padha. Jaitan perangan ngisor wis padha dhedhel dhuwel.

Sobrah Julikah

Awake isih katon weweg, najan umure seket punjul, marga biyen nalika dadi randha umur 30, nglakoni dadi sobrah udakara 21 taun.

Dikira Arep Rabi

Bisa-bisane isu Sakinah arep rabi nyebar ing Dhusun Mulyatani, kamangka omahe Pak Krama didandani kuwi ora merga dheweke arep mantu anake.

Cerkak: Masker

Berita kang sumebar ana ing grup-grup media kontak, Desa Kambangsari wetane Banjarejo uga ana kang kemalingan. Malah sing dijupuk dudu dhuwit, nanging gabah limang kandhi. Anehe, saben-saben kedadeyan ana bae sing rumangsa weruh menawa malinge nganggo masker.

Kanoman Kangelan Nyinau Aksara Jawa

Para muda kerep dianggep ora seneng sinau Basa Jawa. Nanging saknyatane akeh nom-noman sing seneng ajar lan ngugemi kabudayan Jawa.

Ayo Sinau Aksara Jawa

Kanggo mulangake aksara Jawa guru kudu duwe cara kang bisa narik kawigatene siswa lan siswa gampang nampa piwulang. Dongeng Ajisaka bisa kanggo pangeling-eling urutane aksara Jawa kang cacah 20.

Dongeng Ngraketake Kluwarga

Kepala KB/TK MTA Jebres Solo SitiJuwariyah kerep maca dongeng sakdurunge anak-anake turu. Irah-irahan sing diwaca werna-werna, wiwit fiksi dhaerah nganti jinis carita saka nagara manca.

Nasibe Dongeng Ing Jaman Milenial

Dongeng sing diwaca lumrahe ora mung kanggo rungon-rungon sakdurunge turu. Dongeng bisa dadi cara kanggo ngandhani bocah-bocah kanthi cara sing alus.

Tembang Jawa ing Sekolahan...

Tembang Macapat diajarke marang para kadang mudha wiwit ing sekolah dasar (SD) nganti Sekolah Menengah Atas (SMA). Nanging, bab sing diajarke pancen mung sethithik.

Nguri-Uri Tembang Macapat

Macapat iku kalebu tembang sing isih ditresnani masarakat saiki. Nom-noman sing gelem sinau macapat iku mung sithik.

Padha-Padha Mulangake Kabecikan

udaya Jawa lan budaya Tionghoa temene padha-padha ngandhut piwulang bab kabecikan. Awit saka iku wong Jawa lan peranakan Tionghoa ing Solo bisa urip bebarengan ing bebrayan agung.

Guyub Rukune Budaya Jawa-Tionghoa

Wiwit jaman biyen budaya Jawa lan budaya Tiongkok urip bebarengan ing Kutha Solo. Akeh wong Jawa sing nyinau budaya Tiongkok lan suwalike Tionghoa nyinau budaya Jawa.

Nut Jaman, Pakem Kerep Ditinggal

Lakon wayang purwa lumrahe adhedhasar saka Serat Ramayana lan Mahabarata. Wayang uga duwe pakem-pakem tartamtu kang diugemi dening para dhalang. Nanging ing jaman sing saya maju iki, ora mung pakem sing perlu diugemi, dhalang kudu kreatif lan duwe visi sing cetha nalika mbabar pakeliran supaya bisa narik kawigatene masarakat.

Dhalang Ngudhal Piwulang

Dhalang kudu bisa mbabar telung prekara, tontonan, piwulang, uga nilai cultural utawa jiwa budaya. Dhalang saiki kudu kreatif lan niat melu amangun nagara.

Mbabar Crita Bab Kekinian

Unit Kegiatan Mahasiswa (UKM) Kelompok Kerja Teater Tradisi (KKTT) Wiswakarman saka Fakultas Ilmu Budaya (FIB) Universitas Sebelas Maret (UNS) Solo kalebu salah sawijining pepanthan seni tradhisional sing isih eksis nguri-uri kethoprak nganti saiki.

Ayo Nonton Kethoprak!

Ketoprak isih duwe pandemen setya ing kutha apa dene ing desa. Akeh kanoman kang dadi paraga kethoprak.

Basa Jawa Diolah Kanggo Lagu Metal

Musik rock lan metal kalebu salah sawijining jinis kesenian sing disenengi nom-noman. Musik kasebut duwe pandemen kang setya lan militan. Menyang ngendi wae pepanthan kang disenengi pentas bakal tut wuri kanggo nonton.

Kawula Mudha Duwe Cara Ngleluri Sastra Jawa

Piwulang Jawa kang kakandhut sajroning naskah kuna disinau para mudha nganggo carane dhewe-dhewe. Timbule karyane para mudha kang adhedhasar kitab Jawa nuduhake piwulang Jawa bisa nut ing jaman.

Geguritan: Kesambet

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben Kemis. Ing babaran Kemis (10/1/2019) menika kapacak geguritan anggitanipun St. Sri Emyani, Guru SMP Negeri 1 Panggul Trenggalek.

Kitab Kuna Dadi Sumber Panaliten

Sanadyan diripta wiwit atusan taun kepungkur, isine saperangan gedhe naskah kuna isih cocok yen ditrepake ing jaman saiki. Buktine akeh panaliti sing sinau kitab kuna. Salah sijine serat sing kawentar lan asring dadi sumber panaliten yaiku Centhini.

Ngungak Naskah Kuna ing Perpustakaan

Kitab kuna iku wis akeh sing rusak karana kepangan renget utawa jilidane copot. Kitab kuna sing wujude wis rusak banget biyasane dislametake kanthi cara digitalisasi naskah.

Pangajab Seni Budaya Saya Ngrembaka

Kelurahan Mojosongo, Kecamatan Jebres, Solo, melu nyengkuyung adicara mapag taun anyar 2019 ing Balai Kota Solo, Senen (31/12/2018) wengi. Pepanthan seni kasebut ngepyakake karawitan.

Seni Tradhisi Gumebyar Mapag Taun Anyar

Unine gong sing banter pratandha gumantine taun banjur disusul swara slompret, dolanan othok-othok, lan unine gamelan karawitan. Sanadyan aweh kawigaten kang mligi marang seni tradhisi, Kutha Solo uga ngrangkul seni modheren.

Tari Tradhisi Isih Akeh kang Karem

Sanggar seni ing Solo cacahe akeh banget. Miturut itungan saka Dinas Kebudayaan Solo ana atusan pepanthan sanggar seni sing aktif nganti tekan saiki. Sanggar iku ora mung mbabar babagan tari, nanging uga jinis seni tradhisi liyane sing ngrembaka ing Solo.

Gumbregut Nggladhi Tari Tradhisi

Akeh bocah kang seneng nyinau tari tradhisi Jawa. Ing sanggar orang mung diwulangake carane nari nanging uga maknane obah osike awak.

Kaajab Ana Dana Kanggo Nguripi Budaya

Kongres Kebudayaan Indonesia (KKI) 2018 diwiwiti saka rapat dhaerah, banjur diterusake ing Kantor Pusat Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud). Pimpinan ing pepanthan Dewan Kesenian Solo (DKS) Bambang Irawan dadi salah sawijining kang rawuh ing kongres ing dhaerah lan pusat.

Strategi Kabudayan Kanggo Majuning Budaya

Kabudayan kaajab bisa kanggo nyejahteraake masarakat. Kabudayan penting kanggo ngrumat Kebinekaan.

Nguri-Uri Budaya Guyup Rukun lan Tepa Slira

Presiden Joko Widodo nalika ngisi sambutan ing Kongres Kebudayaan Indonesia (KKI) 2018 ing Kompleks Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, Jakarta, Minggu (9/12/2018), ngaturake panuwun marang para budayawan, seniman, lan kabeh sing nyengkuyung adicara kasebut.

Kongres Kebudayaan Indonesia 2018 Ngasilake Strategi Kabudayan

Isine dokumen strategi kebudayaan iku resolusi utawa pangajabe para sutresna budaya lan budayawan sak Nuswantara. Strategi kebudayaan iku bisa kanggo adhedhasar program-program pamarentah 20 taun kang bakal kelakon.

Kanoman Duwe Cara Ngleluri Seni Tradhisi

Tari anyar sing diripta dening nom-noman saka Banyumas, Otniel Tasman, kanthi irah-irahan No See He or It disenengi pandhemen kesenian saka nagara manca. Ing taun 2017, tari iku digelar nganti ping pindho ing Belgia. Pentase disengkuyung penari cacah lima nganti enem lanang lan wadon. Sandhangan pentase mung nganggo kain sarwa ireng.

Nguri-Uri Tradhisi ing Jaman Teknologi

Teknologi kaya dene handphone dirasa nglunturake budaya jejagongan kanthi langsung.  Budaya tradhisi bisa dadi pawitan kanggo ngripta seni modheren.

Geguritan: Duk Ing Uni

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben Kemis. Ing babaran Kemis (29/11/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yohanes Siyamta.

Tradhisi Jawa Ngemu Werdi

Maneka adicara tradhisi lan adat istiadat Jawa digelar para leluhur kanthi ancas kang becik. Menawa ditintingi kanthi premati tradhisi kang turun-temurun iku ngemu piwulang kabecikan. 

Budaya Jawa lan Jejibahan Njaga Alam

Tradhisi gugur gunung utawa bersih desa satemene piwulang nglestarekake alam kang kasamun ing adicara budaya. Kanthi anane kaprecayan pedanyangan akeh wit-witan kang lestari nganti atusan tahun umure.

Wayang lan Tembang Ngemu Tuntunan Urip

Budaya Jawa wis ngandhut piwulang luhur. Wiwit saka adat istiada, nganti seni pergelarane. Tuladhane seni wayang lan tembang sing ana ing Jawa. Dhalang Ki Manteb Soedarsono, nalika ngisi pengetan Hari Wayang Dunia (HWD) ing Institut Seni Indonesia (ISI) Solo, sawetara wektu kepungkur ngandharake menawa wayang ngandhut makna simbolis lan filosofis.

Budaya Tradhisi Mbangun Budi Pakarti

Pendhidhikan sing ana ing sekolah saiki mung nut kurikulum, ora mawas kebutuhane murid-murid. Kudu ana gagasan anyar yaiku ndadekake budaya lokal minangka dhasar pendhidhikan.

Geguritan Kidung Jawi

Geguritan menika anggitanipun Supriyoko, Guru ing SMPN 1 Parang, Magetan, Jatim.

Ngungak Sujarahe Kongres Kebudayan

Adicara Kongres Kebudayan sing diadani dening Direktorat Jenderal Kebudayaan (Dirjen Kebudayaan) Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud) iku wis ana wiwit jaman perjuangan. Miturut buku Menuju Kongres Kebudayaan, kang katulis dening Sekretaris Direktorat Jenderal Kebudayaan Sri Hartini, tahun iki mujudake Kongres Kebudayaan kaping-100.

Kongres Kabudayan bakal Diadani Desember 2018

Kongres Kabudaya duwe ancas kanggo ngrumusake strategi kabudayan sing cetha. Kira-kira 333 ahli kabudayan lan sutresna budaya melu nyengkuyung prakongres kabudayan.

Pantun Melayu Diusulke Marang UNESCO

Direktorat Warisan dan Diplomasi Budaya, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (Kemendikbud), ngusulake supaya pantun Melayu ditetepake dadi warisan kabudayan dening pepanthan internasional The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO).

Tradhisi Sastra Lesan Ngemu Piwulang Luhur

Budaya lan seni tradhisi lesan mratah ing tlatah Nuswantara. Tradisi lisan padatan digelar mawa iringan musik, kaya dene kendang utawa rebana.

Geguritan Kembang Setaman

Geguritan Kembang Setaman anggitanipun Maria M. Bhoernomo ingkang mapan ing Prambatan Kidul, Kudus, Jateng.

Saman Center Bakal Kabangun ing Gayo Lues

Pamerantah Gayo Lues, nduweni karep ngedegake Saman Center. Gedhung kang ngamot sakehing bab gegayutan tari Saman iku bakal dibangun ing papan sing ambane udakara sak hektare. Ing gedhung kasebut bakal ana papan pentas, pasar modheren, museum, nganti omah kanggo nginep para tamu.

Kesengsem Endahe Tari Saman

Tari Saman kalebu salah sawijining beksan ageng ing Gayo Lues, Aceh. Miturut adat, Tari Saman diparagani dening para penari lanang cacah ganjil.

Tas Noken ing Jaman Modheren

Nimpuna kang asring ngadani panaliten saka Balai Pelestarian Nilai Budaya Papua, Arie Januar, ngandharake menawa noken iku kabudayan sing ana ing Papua wiwit atusan taun kepungkur. Budaya gawe noken adhedhasar saka kabutuhane para leluhur jaman biyen nalika golek wadhah kanggo nyimpen bahan pangan.

Noken lan Simbol Budaya Papua

Noken ngemu piwulang luhur kaya dene tresna asih, jujur, lan rakete paseduluran. Budaya gawe noken tansah diturunake saka ibu menyang anak-anake, mligine anak wadon.

I Nyoman Mandra Kupiya Ngleluri Lukisan Klasik Bali

Salah sawijing seniman saka Bali, I Nyoman Mandra, 72, antuk pangaji saka pamarentah pusat taun 2016 awit kupiyane ngleluri lukisan klasik Bali. Mandra kalebu tokoh maestro pelestari lukis klasik Bali ing Desa Kamasan, Klungkung.

Ngungak Endahe Seni Lukis Klasik Bali

Masarakat Bali ora bisa dipisahke karo seni lan budaya. Akah kang miji masarakat Bali urip kanthi cara kesenian. Wiwit saka kaum bangsawan, nganti rakyat biyasa.

Ni Ketut Arini Ngupaya Tari Bali Lestari

Lestarine tari tradisi ing saindenge Bali ora bisa dipisahake karo kupiyane para maestro sing tansah ngleluri kabudayan agung kasebut. Salah sijine yaiku Ni Ketut Arini sing antuk anugerah pangaji saka pamarintah dhaerah lan pusat.

Ngleluri Beksan Ageng Saka Bali

Tiga Genre Tari Bali ditetepake minangka warisan kabudayan adiluhung bab kamanungsan dening UNESCO. Tiga Genre Tari Bali diperang dadi telung tema penting sing ngandhut sangang beksan lawas.

Geguritan Bab Prau

Ing babaran Kemis (4/10/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yan Tohari, sastrawan kang duwe asma asli Sriyana, mapan ing Dukuh RT 003/RW 009 Ringinputih, Karangdowo, Klaten.

Pinisi Kalebu Daftar Warisan Kabudayan ing UNESCO

Kapal Pinisi saka Sulawesi Selatan resmi ditetepake minangka salah sawijining warisan kabudayan donya dening pepanthan internasional The United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (UNESCO). Katrangan iku katulis ing website resmi Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, www.kemdikbud.go.id.

Prau Pinisi Kawentar Saindhenge Donya

Kapal pinisi bisa kanggo ngangkut barang lan uga bisa kanggo sarana pariwisata. Desa Tanah Lemo, Kecamatan Bonto Bahari, Bulukumba, Sulawesi Selatan, kawentar minangka pusate para juru rakit prau pinisi.

Daeng Soetigna lan Sumebare Angklung ing Nuswantara

Daeng Soetigna yaiku maestro angklung saka Garut sing kasil ngganti irama (nada) angklung saka pentatonik (da, mi, na, ti, la) dadi angklung modheren kanthi nada diatonik chromatik (do, di, re, ri, mi, fa,fi, sol, sel, la, li, ti, do) kira-kira ing taun 1938.

Ngungak Makna lan Sujarahe Angklung

Angklung wis dikukuhake minangka warisan budaya donya asli saka Indonesia dening UNESCO. Angklung ngemu piwulang gotong royong minangka dhasar urip sing wigati.

Pencak Silat Samsaya Kawentar Saindhenge Ndonya

Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan ngusulake pencak silat dadi salah sawijining warisan kabudayan Nuswantara sing diakoni dening pepanthan kabudayan internasional yaiku UNESCO. Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan Indonesia wis ndhaptarake Pencak Silat minangka The Intangible Cultural Heritage of Humanity marang UNESCO ing wulan Maret 2018.

Pencak Ngandhut Wiraga, Wirasa, lan Wirama

Pencak silat asli budaya Indonesia banjur sumebar ing negara-negara manca. Tembung pencak digunakake dening masarakat Jawa, dene silat utawa silek saka Sumatera.

Geguritan: Ing Wangi Tempe

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (13/9/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yan Tohari, sastrawan kang duwe asma asli Sriyana, mapan ing Dukuh RT 003/RW 009 Ringinputih, Karangdowo, Klaten.

Carane Gawe Tempe Nut Jaman Kalakone

Denys Lombart (2005) ing bukune kanthi irah-irahan Nusa Jawa Silang Budaya: Jaringan Asia ngandharake dene tempe kajupuk saka tembung tape sing maknane fermentasi. Tempe pancen wujud fermentasi dhele nganggo kapang. Jinise kapang macem-macem, ana Rhizopus oligosporus, Rhizopus oryzae, Rhizopus stolonifer, utawa Rhizopus arrizhus.

Tempe, Pangan Warisan Leluhur Jawa

Kanggone masarakat Indonesia, tempe kalebu panganan padinan. Malahan dadi salah sawijining panganan sing kasebut ing program Empat Sehat Lima Sempurna, awit tempe ngandhut gizi kang dhuwur. Ubarampe baku gawe yaiku dhele. Dhele mentah digodhog, banjur diwenehi ragi.

Sujarah Reyog lan Piwulang Becik

Reyog minangka salah sawijining warisan kabudayan wis ana lan ngrembaka ing saindhenge Ponorogo, Jawa Timur, wiwit atusan taun kepungkur.

Reyog Ponorogo, Mratah Ing Njaban Rangkah

Seni tradhisi reyog sing sakdurunge kawentar saka Ponorogo saiki sansaya ngrembaka nganti tumekaning desa-desa ing saindenge Jawa Timur, Jawa Tengah lan tlatah liyane. Malah tumeka mancanegara. Miturut artikel babagan reyog sing dikirim dening Kementerian Kebudayaan marang solopos.com kanti irah-irahan Naskah Akademik Penetapan Budaya Tak Benda Reyog Ponorogo, seni Reyog iku dinamis. Awit saka iku reyog bisa disinau lan ngrembaka nganti tekan nagara manca.

Batik Warisan Leluhur (Tembang Sinom)

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (30/7/2018) menika kapacak Tembang Sinom anggitanipun Yohanes Siyamta. 

Ngungak Sujarah lan Werdine Bathik

Salah sawijining warisan leluhur sing nganti tekan saiki diuri-uri lan saya ngrembaka yaiku bathik. Bathik yaiku lembaran kain utawa bakal sing nduweni motif utawa corak maneka rupa. Nggawene motif kanthi migunakake malam sing sak durunge dipanaske banjur diciduk nganggo canthing kanggo nggambar. Bisa uga bathik digawe kanthi cara dicap.

Seni Budaya Bathik Saya Ngrembaka

Bathik sawijining seni budaya Jawa kang dileluri dening masarakat Jawa tumeka saiki. Bathik jaman biyen dadi ageman mirungga mligine para ratu lan para sentana ing sajrone kraton. Ing jaman saiki bathik bisa dienggo sapa wae. Malahan wong-wong mancanagara akeh sing seneng menganggo busana bathik.

Sinau Tata Cara Nggawe Keris

Keris digawe dening para empu ing papan panggonan sing kasebut besalen. Para empu jaman biyen nduweni tata cara kang mligi nalika arep nggawe keris, kayata kudu pasa, njaga pitutur apik, uga njaga kelakuwane nalika ing njero besalen.

Keris, Karya Budaya & Seni kang Wigati

Para leluhur masarakat Jawa jaman biyen banget memundhi lan nyinau babagan keris. Keris dadi salah sawijining piranti kang wigati, apameneh kanggone wong lanang. Curiga utawi keris dadi pralambang maknane lanang, prakosa, lan diwasa.

Geguritan Nyawang Geber

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (16/8/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Supriyoko.

60 Warna Wayang Urip ing Nuswantara

Wayang kasebut saka tembung Ma lan Hyang sing ateges tumuju marang Gusti Allah kang Maha Kuwasa. Crita ing pagelaran wayang ing Jawa lumrahe mbabarake lakon Mahabharata, Ramayana, babad Panji, lan liyane. Wayang uga kasebut tontonan sing komplit, ana seni paraga, seni swara, seni sastra, seni lukis, lan seni pralambang.

Ngrembakane Wayang ing Jaman Internet

Wayang mujudake salah sawijining tontonan asli Jawa sing disenengi masarakat wiwit jaman Majapahit nganti tekan saiki. Guru Besar Gamelan saka Wesleyan University USA, Sumarsam, ngandharake nalika Majapahit jugrug akeh tontonan lawas sing diguwang, diganti tontonan anyar. Nanging, seni budaya wayang, gamelan, lan beksan, isih diugemi dening masarakat Jawa.

Sumarsam Maestro Gamelan

Rembugan bab gamelan ana sawijining pawongan kang ngabdekake dhiri lan penemu marang lestari lan ngrembakane musik budaya Jawa iku. Pawongan kasebut yaiku Sumarsam. Awit saka kridhane nguri-uri lan ngupaya bali moncere gamelan, Sumarsam antuk kanugrahan pakurmatan Satya Lencana saka pamarintah liwat Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan.

Solo Punjering Gamelan kang Adiluhung

Warga Kutha Solo dadi seksi pahargyan ageng seni budaya kanthi irah-irahan Internasional Gamelan Festival (IGF) kang kawiwitan dina iki, Kemis (9/8/2018) tumeka Kemis (16/8/2018). Pagelaran kang ngangkat tema, Home Coming utawa gamelan bali mulih ing papan asale, bakal karegengake udakara sewu pangrawit lan satusan pepanthan karawitan saka njeron rangkah Nusantara lan mancanegara.

Geguritan

Rubrik Jagad Jawa ugi kababar ing Koran Solopos saben dinten Kemis. Ing babaran Kemis (2/7/2018) menika kapacak geguritan anggitanipun Yan Tohari, sastrawan ingkang pidalem ing Karangdowo, Klaten.